ولسوالي پريان

ولسوالی پریان

           دره زیبا وباستا نی پریان درست از دهن آب تل به مثابه اولین توابع وآغاز منا طق مربوطه ولسوالی پریان به استقامت علیای وادی پنجشیر تا گذرگاه انجمن وخاواک منتهی میشود .می توان نام برد که به ولایت های نورستان ،بدخشان ،تخاروبغلان هم سرحد میبا شد .

درمورد نام منطقه پریان نظریات متفاوت وجود دارد ، پژوهشگران را عقیده برآن است که این منطقه اصلاً (پری یان )یاد میشده  دران دیارمحلی بوده که هرگا کسی درآنجا میرفت دوباره زنده برنمی گشت .مردم فکر میکردند که پری ها انرا باخود میبرند ، درصورت که درولسوالی پریان امروز کسی درمورد چنین جای معلومات ندارد. به گمان اغلب آن محل افسانه یی درست همان منطقه بنام  (مهرسمر )باشد که این محل یا به نسبت سعب العبوربودن ویاهم به نسبت عدم موجودیت آکسیجن کافی ویا نشر گازهای کشنده پری یان یادگردید مردمان آن روزگاربا جن وپری عقیده داشتن فکرمیکردند انجا یعن زیستگاه پری ها میرود پری ان را با خود میبرد. به همین لحاظ این دره را پری یان گفتند.

پریان درلغت عبارت است از پری پیکر خوبروی وخوش صورت،پری چهره  که چهر ه اش به زیبایی شبیه چهره پری باشد .

هر چند واژه پریان درمیان مردمان آریا نا کبیر وسرزمین خراسان کهن ، در اصطلاحات عامیانه بطور افسانه یی بکار رفته است. اما پری از موجودات خیالی وافسانه یی فرهنگ عامیانه مردم این سرزمین  بوده.

پریان تا نیمه اول دهه هشتاد هجری خورشیدی جزی ازقریه های مربوط حصه اول(چهارقریه )پنجشیربوده که درسال 1383هجری خورشیدی زمانیکه پنجشیربه ولایت ارتقا کرد پریان هم یکی ازولسوالی های هفتگانه این ولایت شامل تشکیلات اداری گردید.

البته حصه اول همان قسمت علیای پنجشیرراشامل میشودبه این معنی که این تقسیمات ازسمت گذرگاه انجمن صورت گرفته تا قبل ازدهه هشتاد ، پنجشیر به 4 حصه منقسم شده بود که حصه اول ازانجمن الی دوآب مرزمیان حصه دوم (دره )ومرگزپنجشیریاحصه سوم بوده وهمچنان ولسوالی های عنابه شامل حصه چهارم پنجشیرمحسوب میشده است.

اینکه چگونه حصه های پنجشیرازبالا به پائین تقسیمات شده است معلومات دقیق دردست نیست تاریخ گواه آن است که درگذشته ها ی دورآریایی ها زمانیکه ازکناره های دریای والگا نسبت تغیر اقلیم وتراکم نفوس کوچ کردند ، با عبور ازرود آمو ازطریق معابر خاواک وانجمن وارد دره پنجشیر شدند دسته یی ازاین محاجران با عبور اردلان سنگ به سمت کابلستان راه جستن وتعداد هم ا زراه نورستان ،دره کنرولغمان روانه یی خیبر وپنجاب شده اند.البته به نظراین قلم دلیل خوبی است به این که عابرین درآن روزگارابتدا به منطقه الیای پنجشرواردشد ه ازانجا به پایین آمدند ویا این که مرکزتمدن آریایی ها درشمال کشور ولایت باستانی بلخ بوده درمتون کهن پنجشیریکی ازشهرهای بلخ وصف شده است .

درۀ سرسبز وشاداب پریان  باداشتن چندین درۀ خورد وبزرگ  پرپیچ و خم در چپ وراست ، روز گاری( نقره ، مس و سرب) از معادن آن استخراج وبعد در آن جاه ذوب میگردید .وهمچنان نمونه های ازمدنیت های مختلف تاریخی بودایی ها ، کوشانی ها ...ازده ودیار پریان به خصوص ازدره تل وشهربلند پریان سربرون میکندکه نمایانگرپیشینه درخشان تاریخی این منطقه میبا شد.

(  مهر سمر)کوهی است درپریان که ازجمله زیبا ترین ساحا ت تورستی جهان به شمارمیرود سالانه هزاران گردشگر ازکشورهای مختلف به خود جلب میکند .

قریه های ولسوالی پریان عبارت اند از:خاواک ٰ،تل،اریب (آریو)     قریه شانیز،کوهسار،دره سرخ شال،نودانک،قریه ده پریان، کوجان ، وریاج میبا شد. (وریاج)  این دره یکی  از درۀ های مهم وحساس وادی پریان است که با داشتن علف زار ها وچشمه سار های فراوان آب وهوای گوارا که  به دره پوشال نورستان وصل می شود. این کوتل در دامنه کوۀ (مهرسمر )قرار دارد ، این کوتل شاهد لشکر کشی های جهان گشایان چون اسکندرمقدونی وتیمور گرگانی نیز بوده است به اساس حکایات فلکلوریک در این کوتل سربا زان تیمورگرگانی بزرگ ترین تلفات را در اثر خرابی هوا متحمل شده اند.

محمد صابر  "نشجو"